eigen stuk grond 4

De herfst is de tijd om de bramenstruiken te snoeien en opnieuw op te binden. De
methode die hier wordt beschreven is voor planten die in een rij staan tussen
palen die met twee ijzerdraden op verschillende hoogten met elkaar zijn
verbonden.

ALGEMEEN
Twee woorden die je hoort wanneer je het over kweken van bramen hebt zijn
'snoeien' en 'trainen'. Deze twee woorden hebben veel met elkaar te maken maar
het zijn twee aparte aspecten van de zorg voor bramenstruiken.
Snoeien verwijst naar het afsnijden van takken om nieuwe groei te bevorderen,
om ziek of beschadigde onderdelen te verwijderen en om opbrengst en
vruchtkwaliteit te beīnvloeden.
Trainen heeft te maken met de manier van opbinden voor voldoende lucht- en
lichtblootstelling, voor opbrengst, plukgemak en onderhoud.

Tussen 3-5 stevige palen span je een ijzerdraad op een hoogte van ong. 75cm en
een draad op een hoogte van ong. 150cm vanaf de grond.
De onderste draad is voor de primocanes (eerste jaarstakken met fruitknoppen)
en de bovenste draad is voor floricanes (tweede jaarstakken welke bloeien,
vrucht dragen en dan dood gaan).

STAP 1 (in de herfst)
Gebruik een sterke en scherpe snoeischaar of takkenknipper om alle oude
floricanes (deze hebben fruit gedragen in het afgelopen seizoen) te verwijderen.
Knip ze helemaal terug tot de kroon van de plant (foto 1a en 1).

STAP 2
Van de nieuwe groei van het afgelopen seizoen worden de dunne en zwakke
takken verwijderd en delen of hele takken die beschadigd zijn of er niet gezond
uitzien. Laat 3-5 nieuwe takken per plant staan. Snoei de zijtakken van deze terug
tot 3-12 knoppen (foto 2). Bind ze op aan de bovenste draad (A), waaier ze links
en rechts uit.
De onderste draad (B) blijft nu leeg totdat de nieuwe takken in het volgende
seizoen eraan kunnen worden opgebonden.

STAP 3
Verzamel alle afgeknipte takken, verwijder ze en maak de grond onder de planten
schoon. Geef de planten voeding (b.v. 10-10-10 NPK) in een lijn langs beide kanten
van de planten en hark het in de grond. Een laagje compost over het geheel is ook
bevorderlijk.

STAP 4
Tijdens het late voorjaar en de zomer zullen de planten nieuwe takken gaan
vormen. Deze worden aan de onderste draad (B) gebonden (welke in de vorige
herfst waren leeg gelaten). Laat deze nieuwe takken doorgroeien tot de tweede
helft van juli wanneer ze worden afgeknipt tot een lengte van ong. 120cm. Door
dit afknippen worden groeihormonen aangemaakt die er voor zorgen dat
zijtakken worden gevormd.

SAMENGEVAT
Op deze manier zijn alle vruchtdragende takken opgebonden aan de bovenste
draad waardoor de bessen op een comfortabele hoogte hangen om geplukt te
worden.
Alle nieuwe takken zijn aan de onderste draad gebonden en verhuizen naar de
bovenste draad in de herfst wanneer alle oude takken daarvan zijn verwijderd.

Kardoen komt uit het Middellandse Zee gebied. In Marokko bijvoorbeeld worden
de stelen van deze plant gezien als een delicatesse die op feestdagen wordt
gegeten. Hoewel het klimaat daar warm en droog is groeit kardoen bij ons goed in
schaduw en halfschaduw in voedzame, goed doorlatende grond. De plant heeft
veel ruimte nodig en kan heel hoog worden.
Bij ons hebben de meeste mensen deze decoratieve en exotische plant in de
siertuin voor de mooie bloemen die vlinders aantrekken maar delen van de
kardoen zijn ook eetbaar. Deze plant wordt veel gekweekt voor de selderijachtige
stelen. Ook de jonge bloemschutbladen zijn eetbaar zoals bij hun familielid de
artisjok.
Dit stukje gaat over het planten, kweken en het oogsten van de malse stelen van de
kardoen.

ZAAIEN EN PLANTEN
In maart/april voorzaaien in potjes op de vensterbank of in een kasje (of zaai half
mei op hun plaats van bestemming in de tuin). Zet de zaaiplantjes begin juni uit
nadat alle kans op vorst voorbij is. De plantjes moeten ong. 10 - 20cm hoog zijn
wanneer ze worden uitgeplant.
Wij kozen een plaatsje in de halfschaduw in een goed doorlatend mengsel van
aarde en kompost. De plantjes werden in de bodem van een geul die één spade
diep is (1) gezet, de reden hiervoor wordt later beschreven.

VERZORGING
Laat gewoon Moeder Natuur haar werk doen. Het enige waar je voor moet zorgen
is dat de aarde niet uitdroogt en dat de grond om de planten onkruidvrij wordt
gehouden. Tussen juni en oktober heb ik de planten twee keer 'mest-thee'
gegeven.

BLANCHEREN
Wanneer de planten bijna volwassen zijn (ong. 4-6 maanden en/of 100/150cm
hoog) moeten de stelen worden geblancheerd om een mogelijk bittere smaak te
verminderen.
De manier om dit te doen is alle bladeren omhoog bij elkaar te binden op twee
plaatsen, hoog en laag (2).
Hierna wikkel je jute of ribbelkarton om de onderste 2/3 van de plant, dit bind je
ook weer op twee plaatsen vast met een touwtje, zorg dat de bovenste 50cm van
de bladeren onbedekt blijven. Vervolgens aard je de ingepakte plant op door de
geul waarin de planten staan dicht te gooien met aarde zodat er geen licht lekt aan
de onderkant en het geheel stevig staat.
Laat het zo 3-6 weken staan waarna je de stelen kan oogsten.

OOGSTEN
Verwijder de wikkels.
Snij de plant af tot onder de kroon.
Haal de buitenste bladstelen eraf (deze worden niet gebruikt) om bij het 'hart'
(binnenste bladstelen) te komen.
Snij de bladeren aan de bovenkant van de bundel malse stelen af zodat je stelen van
een lengte van 50-75cm overhoudt.
Het ziet er nu uit als een bleekselderij die aan steroīden is geweest.
Tip: Kardoens mogen niet tijdens heel warm weer worden geoogst omdat ze dan
niet lekker zijn. Ze moeten wel vķķr de vorst geoogst zijn.

BEREIDING
De stelen goed wassen en beschadigde of verkleurde plekken wegsnijden (3).
Snij de zijkanten van de stelen af (gekartelde randen).
Dan de draden verwijderen zoals je met selderijstelen doet. Snij aan de punt half
door de steel en trek naar beneden zodat je de draden meetrekt, dit doe je een
aantal keren aan de boven en onder punt van de stelen tot er geen draden meer
meekomen.
Snij de stelen in stukjes van ong. 5cm (hierbij kun je ook nog wat vergeten draden
weghalen) en leg ze meteen in melk. Laat ze ong. 15 minuten in de melk liggen, dit
voorkomt verkleuring en vermindert de kans op bitterheid nog meer.

Er zijn zo veel heerlijke recepten voor kardoen, google het maar eens (evt. in het
Engels: cardoon) en je zult zien wat ik bedoel.
Om dit stukje af te sluiten zal ik een eenvoudig maar lekker recept geven dat wij
ook hebben gebruikt (4):
In ruim water met wat zout halfgaar koken.
Licht bakken in boter of margarine tot ze zacht zijn (vork prikt er gemakkelijk
door).
Bestrooi met parmezaanse kaas en evt. zout en peper

-- Hang een stevig en soepel, niet te dik, stuk touw van ongeveer één tot
anderhalve meter op zodat het vrij naar beneden hangt, bijvoorbeeld in een
deuropening.

-- Bind de eerste ui onderaan het touw met een stevige knoop om het loof vlak
boven de ui, goed hard aantrekken want er komt wat gewicht op te zitten
(afb.2).

-- Pak de volgende ui en met diezelfde hand druk je het loof, vlak boven de ui,
tegen het touw. Pak onderlangs, met je andere hand het loof beet en draai het
vier of vijf keer onder de ui door, strak om het touw (afb. 3 en 4).

-- Duw nu met duim en wijsvinger van bovenaf het, om het touw gedraaide loof
omlaag totdat het stevig tegen het loof van de vorige ui zit aangedrukt (afb. 5).

-- Herhaal dit met alle volgende uien. Loof onder de ui om het touw draaien en
omlaag duwen. Je zult zien dat de uien meestal precies in een leeg plekje komt te
liggen, anders kan je hem een beetje gidsen. Op deze manier bouw je de slinger
gelijkmatig op. Wel goed aandrukken want het gewicht van de ui houd het
gedraaide loof op z'n plaats.

-- Wanneer alle uien zijn opgebonden steekt het te lange loof nog tussen de uien
uit, knip deze af (afb. 6).