eigen stuk grond 3

Tot zover wat achtergrond informatie over grond maar waar wij als volkstuinders het meest in zijn geïnteresseerd is de bovenlaag. Een goede, gezonde bovenlaag is niet alleen een verzameling van losse, individuele onderdeeltjes zoals b.v. zand maar het bestaat uit kleine groepjes of "kruimels" van zand, klei en water die bij elkaar gehouden worden door organisch materiaal. Goede grond kruimels hebben luchtruimten tussen de onderdelen wat nodig is voor sommige soorten micro-organismen om te kunnen leven en hun werk te kunnen doen. Zaden ontkiemen in deze laag en wortels kunnen gemakkelijk uitspreiden. Er moet een goede balans zijn tussen lucht en water, dit laatste wordt normaal gesproken aangevuld door regen maar in droge perioden kan dit natuurlijk ook door water te geven.

We moeten deze gevoelige en kwetsbare laag goed behandelen en verzorgen. Niet alleen wordt deze bovenlaag 's winters beschadigd (A) door regen en wind maar ook door ultra violette straling van de zon die micro-organismen doden en de overlevenden dwingen dieper te gaan.
Het zal je wel opgevallen zijn wat er na zware regen met de grond kan gebeuren. De kruimels worden stuk geslagen, vallen uiteen in individuele onderdelen en de luchtruimten worden opgevuld waardoor de oppervlakte dicht slaat. Wanneer hier niets aan wordt gedaan zal deze vaste laag steeds dikker worden tot het punt dat de grond moeilijk te bewerken wordt en het water er afloopt zodat het niet langer door kan dringen tot de plantwortels.

Verzorging van de tuingrond
De beste manier om de tuingrond te beschermen is het afgedekt te houden (B). Het kan afgedekt worden met een soort mulch (ideaal is ongeveer 10cm), dit houdt het vocht vast en vormt bescherming tegen harde regen en zonnestralen.
Er zijn veel dingen waarmee je de grond bedekt kan houden, het beste zijn gewassen zoals b.v. snijbiet of een groen bemesting maar ook groen afval zoals gras, bonen- of meloenplanten, courgette bladeren enz.
Dit is belangrijk tijdens het groeiseizoen maar vooral tijdens de wintermaanden wanneer de grond niet in gebruik is en daardoor het meest kwetsbaar is. Als je de mulch na de winter te rommelig vindt staan om het ter plekke te laten composteren dan kan het gewoon in het voorjaar bij elkaar geharkt worden en op de composthoop.
De mulch laten liggen om de aarde te beschermen is voor de nette tuinders misschien moeilijk maar bedenk wel dat onder dit 'afval' heel gezonde aarde ligt met een gewenst en levensvatbaar microkosmos welke veel ziekten en plagen onder controle houden en de groeilaag verrijken.

Woelspitten
Aarde omgooien tijdens het spitten is een diepgewortelde gewoonte van boeren zowel als volkstuinders. Altijd al geweest en het is voor de meeste mensen moeilijk om zelfs maar te overwegen om het anders te doen. Iedereen weet hoe je moet spitten en wanneer maar er is een andere manier van grondbewerken; wij noemen het "woelspitten".

Waarom spitten we eigenlijk? We doen het om de dichtgeslagen of compacte bovenlaag van de grond los te maken en de structuur van de aarde te verbeteren zodat (regen)water erdoor kan sijpelen en om de bovenlaag klaar te maken om te kunnen zaaien. Wanneer we de aarde omgooien dan ontwrichten we de lagen waar micro-organismen leven en zo doende wordt het potentieel van de aarde waarin zaden goed ontkiemen en wat een gezond en voedzaam milieu voor de wortels vormt verminderd.

De bovenste 25 tot 30cm van de aarde bestaat uit verschillende lagen of zones waarin zich van nature specifieke soorten bacteriën en microflora bevinden, elk met een eigen functie. Bepaalde microben leven dicht bij de wortels en functioneren als een soort "voorverteer stelsel", dit helpt de wortels voedingsstoffen makkelijker op te nemen. Wanneer dit stelsel wordt ontwricht doordat de aarde omgegooid wordt dan komen ze in een andere zone terecht waardoor ze of dood gaan of terug naar hun eigen zone moeten migreren. Ze moeten dus weer opnieuw beginnen en dit kan een maand of langer duren.

Hoe gaat woelspitten?
Woelspitten bestaat het uit vier eenvoudige stappen maar voordat je het gaat doen moet je eerst alle onkruid verwijderen.
(1a) Duw de vork rechtop, helemaal in de aarde.
(2) Trek het handvat naar je toe en duw het omlaag.
(3) Draai de vork afwisselend links- en rechtsom terwijl je hem omhoog haalt tot hij uit de aarde is.
(4+4a) Hark de bovenlaag los met een zware hark of met je vork.

Voordelen
Woelspitten heeft zeker zijn voordelen. De belangrijkste is dat je de grondlagen niet door elkaar gooit waardoor de bovenlaag in perfecte conditie is om te zaaien. Woelspitten spaart je rug, wormen worden niet doorgesneden en je houdt de aarde open.
Er zijn onderzoeken gedaan waarbij het resultaat van woelspitten werd vergeleken met de gebruikelijke manier van omspitten en ploegen. De resultaten lieten zien dat met woelspitten de luchtdoorlating goed was en dat de oogst vaak hoger was dan bij de normale geploegde of omgespitte bedden.

De aarde voeden
Compost
Compost, met zijn voedingsstoffen en structuur gevende kwaliteiten kan de basis vormen van je volkstuin. Het helpt zanderige grond om vocht vast te houden en maakt kleigrond kruimelig. Compost heeft microbe koloniën die plantziekten tegengaan en de aarde afbreken zodat voedingsstoffen vrijkomen. Compost trekt aardwormen aan die het verwerken en voedingsstoffen toevoegen. Compost heeft ook sporen van mineralen.